چرا استفاده از طلا در اسلام برای مردان حرام است؟

طلا فلزی گران‌بها است که استفاده آن در زیورآلات، مسکوکات و حتی ظروف سابقه‌ای دیرینه دارد. با وجود تمام مزایایی که استفاده از زیورآلات طلا برای زنان دارد، به موازات آن، این سؤال همواره وجود داشته است که چرا استفاده طلا برای مردان حرام است؟ اگر آقا هستید و قصد خرید طلا دارید و جنبه دینی ماجرا هم برایتان مهم است، این مقاله مختص شما است. در طی این مقاله می‌توانید دیدگاه‌های مختلف راجع به استفاده مردان از طلا را بررسی کنید و راجع به استفاده یا عدم استفاده از این فلز، به‌راحتی تصمیم بگیرید.

آیا استفاده از طلا برای مردان حرام است؟

بله، تمام مراجع تقلید شیعه بر این مسئله اتفاق نظر دارند که استفاده از طلا برای مردان حرام است.

در بیان حکم شرعی طلا برای مردان، هیچ تفاوتی میان طلای سفید، طلای زرد و رزگلد نیست و فرقی نمی‌کند که بخواهید از کدام رنگ طلا استفاده کنید. مسائل پیرامون حرام بودن طلا برای مردان در جدولی که در ادامه آورده شده است، بیان شده. طبق این جدول، تکلیفتان با استفاده یا عدم استفاده از نظر دین اسلام مشخص می‌شود.

مسائل پیرامون حرام بودن طلا برای مردان

ویژگی‌های فلز طلا

این فلز ارزشمند و گران قیمت که هر بار پشت ویترین طلا فروشی، همه‌ی ‌چشم‌ها را به خود خیره می‌کند، فلزی است نرم، براق، زرد رنگ، چکش‌خوار و انعطاف‌پذیر. طلا در طبیعت به شکل رگه‌های طلا در سنگ‌ها، رسوبات آبرفتی و در معادن طلا یافت می‌شود که داشتن منابع محدود و کمیاب بودن آن باعث ارزشمندتر شدن آن شده است. البته ارزش طلا به همین‌جا ختم نمی‌شود.

زَر یا طلا با بیشتر عناصر شیمیایی واکنش ندارد و تنها به‌وسیله کلر و تیزاب سلطانی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. همین مسئله باعث شده است پای طلا به صنعت پزشکی نیز باز شود و گاهی جنبه درمانی هم پیدا کند. فقط همین؟ قطعاً نه! ضرب سکه در قدیم و تولید شمش‌های قیمتی به‌عنوان سرمایه، ساخت زیورآلات و حتی استفاده در صنایع مختلف ازجمله الکترونیک به‌عنوان یک رسانای قوی، بیش از پیش بر ارزش آن افزوده است.

طلا در صنعت الکترونیک، یک رسانای قوی است، در اقتصاد یک پشتوانه مالی ارزشمند و در زیورآلات، شاید بهترین و پرطرفدارترین فلز زینتی به‌حساب بیاید. اما این آثار به همین‌جا ختم نمی‌شود بلکه در حیطه علمی نیز، طلا می‌تواند بر تنظیم دمای بدن، کاهش استرس و اضطراب، کاهش التهابات بدن، افزایش انرژی و نشاط و… مؤثر باشد. این در حالی است که اگر نگاهی به مطالب سطح وب بیاندازید، ممکن است با مطالبی نیز روبرو شوید که از معایب استفاده از طلا برای مردان گفته‌اند.

برخی گمان می‌کنند که این ادعاها اثبات شده‌اند و ریشه علمی محکمی دارند و به همین علت است که طلا حرام اعلام شده است. بیایید ابتدا نگاهی به دلایل حرام بودن استفاده از طلا برای مردان در قرآن و احادیث بیاندازیم و سپس میزان صحت و درستی این ادعاها را نیز بررسی کنیم.

دلیل حرام بودن استفاده طلا برای مردان در قرآن

در قرآن به‌صراحت آیه ای در مورد این‌که طلا برای مردان حرام است، آورده نشده. این در حالی است که برای بسیاری از مسائل حکم واضحی در قرآن وجود ندارد اما برای دریافت پاسخ این سؤالات باید به یکی دیگر از منابع معتبر استنباط احکام یعنی احادیث و البته سنت اهل‌بیت مراجعه کرد.

هرچند به‌طور واضح حکم طلا برای مردان در قرآن وجود ندارد اما طبق احادیث و سنت پیامبر و ائمه معصومین، ایشان در احادیث متعددی مردان را از استفاده از طلا و ابریشم بر حذر داشته‌اند و طلا را خاص زنان دانسته‌اند.

علت حرام بودن طلا برای مردان در احادیث

در احادیث زیادی صراحتاً مردها از استفاده طلا و ابریشم منع شده‌اند. این مسئله چنان حائز اهمیت است که حتی انجام اعمال واجب عبادی مثل نماز با داشتن طلا برای مردان باطل است. علاوه بر جنبه علمی و آثار بد طلا برای مردان، این فلز گران‌بها و زیورآلات از جنس طلا، هرچند برای زنان جنبه زینت دارد اما برای مردان نمادی از تفاخر، دنیا زدگی و تجمل‌گرایی به‌حساب می‌آید.

• تفاوت‌های جنسیتی: در اسلام مرد و زن، هر یک از وظایف و ویژگی‌های منحصر به خود برخوردار هستند که همین مسئله آن‌ها را از یکدیگر متمایز می‌کند. از ویژگی‌های جنسی و جسمی گرفته تا تفاوت‌های روحی، ظاهری و … همه و همه حکم می‌کند که پاره‌ای از مسائل اختصاصی جنس زن یا مرد باشد. پیامبر استفاده از طلا و ابریشم را ویژه زنان دانسته و استفاده از آن را برای مردان مسلمان حرام دانسته‌اند. طبق توصیه‌های موجود در روایات، این دو زینت بیشتر برای زنان مناسب هستند.
• پرهیز از تفاخر و تجمل‌گرایی: طلا همواره فلز ارزشمند و بسیار گران بهایی در تمام طول تاریخ بوده است؛ استفاده آن برای زنان به‌عنوان یک زینت و زیور است اما برای مردان نمادی از تفاخر، تجمل و فاصله طبقاتی است. مردان برای حفظ شأن خود و پرهیز از تجمل‌گرایی، به عدم استفاده از زیورآلات طلا توصیه می‌شوند.
• تواضع و فروتنی: همه عوامل محیطی بر روحیه و رفتار انسان تأثیرگذار است. پوشیدن لباس‌های بسیار فاخر و استفاده روزمره از زیورآلات طلا می‌تواند فضای ساده زیستی را به سمت فخرفروشی ببرد. همین مسئله باعث می‌شود ویژگی تواضع و فروتنی در فرد تضعیف شود. سوق داده شدن افراد به سمت تجمل‌گرایی موجب شده است استفاده از طلا برای مردان حرام باشد.

حکم شرعی مراجع مختلف برای استفاده از طلا

تقریباً طبق فتوای تمام مراجع تقلید شیعه، استفاده از طلا برای مردان حرام است. حکم شرعی طلا برای مردان همچون دیگر احکام شرعی، علاوه بر جنبه تشریعی آن، پیش از هر چیز ناظر به سلامتی و کیفیت زندگی افراد است. رعایت دستورات اسلامی در سبک زندگی می‌تواند کیفیت زندگی را بهبود ببخشد و به داشتن یک زندگی سالم کمک کند.

حکم استفاده مردان از طلا در کشور‌های اسلامی مشترک است. یعنی این مسئله یک قانون مربوط به کشور ما نبوده و به‌عنوان یک حکم شرعی، مربوط به تمام مسلمانان می‌باشد. استفاده از زیورآلات طلا در بین مردان غیرمسلمان بسیار رایج است. امروزه نیز در بین افراد مسلمان استفاده از طلا برای مردان رواج پیدا کرده است.

آیا ادعای تاثیر منفی فلز طلا بر سلامتی مردان صحت دارد؟

ادعاهای علمی تاثیر فلز طلا بر سلامتی مردان از این قرار است که استفاده از طلا در مردان با افزایش گلبول‌های سفید خون و کاهش گلبول‌های قرمز خون می‌شود و به تبع موجب بروز مشکلاتی نظیر کم خونی و مشکلات قلبی عروقی خواهد شد. علاوه بر این اثرات سوء دیگری مثل غلظت خون، اختلالات هورمونی، کاهش سرعت حرکت و باروری اسپرم‌ها، عملکرد نامناسب غده هیپوفیز، کاهش ترشح تستوسترون و کمبود اسپرماتوزوئید و کاهش قدرت جنسی نیز در جهت استفاده از طلا بیان شده است.

اما این ادعاها تا چه حد درست است؟

تحقیقات گسترده‌ای راجع به عوارض استفاده از زیورآلات طلا نشده است و هیچ پزشکی استفاده از آن را برای مردان بد نمی‌داند؛ تا آنجا که در درمان بسیاری از بیماری‌ها و فعالیت‌های مربوط به صنایع پزشکی نیز از آن استفاده می‌شود.

تا به امروز تحقیقات مربوط به استفاده طلا برای مردان و عوارض ناشی از آن محدود بوده‌اند و بیشتر بر روی موارد خاص مثل کارگرهایی که در صنایع طلا فعالیت دارند و از ذرات ریز طلای موجود در معادن تنفس می‌کنند انجام شده. تاثیر منفی طلا بر سلامتی بسیار بعید است؛ چرا که استفاده از طلا برای مردان در سرتاسر جهان رایج است و در صورت داشتن عوارض، تحقیقات و نتایج اثبات شده‌تری عنوان می‌شد. از طرفی خیلی از افراد در مشاغلی مرتبط با طلا فعالیت می‌کنند و با حجم زیادی از طلا سر و کار دارند؛ مثل طلافروش‌ها. تا کنون عارضه همه‌گیر و مشترکی بین این افراد فعال در این صنف بیان نشده است.

جایگزین طلا برای مردان

تا اینجا علت حرام بودن طلا برای مردان مشخص شد، اما این به معنای ممنوعیت مطلق استفاده از زیورآلات برای مردان نیست. زوج‌های جوان در آغاز زندگی مشترک برای معرفی این پیوند به دیگران و داشتن یک یادگاری ماندگار که نشان از این پیوند مبارک باشد، حلقه‌های ست عقد تهیه می‌کنند. این سنت دیرینه و زیبا که در فرهنگ ما پذیرفته و مورد استقبال است، هیچ تقابلی با این حکم شرعی که طلا برای مردان حرام است، ندارد.

زوج‌های جوان که به حکم شرعی استفاده از طلا برای مردان مقید‌ هستند،  هنگام خرید حلقه‌ عقد می‌توانند برای آقا از حلقه‌های مشابه از جنس فلزات دیگر همچون نقره یا پلاتین استفاده کنند. با این حال، خرید حلقه ست طلا، بیشترین رواج را بین مردم ایران دارد و اکثر عروس و دامادها حلقه‌هایی از جنس طلا خریداری می‌کنند.

علت استفاده امروزه مردان از طلا

امروزه شاید کمتر توجهی به موضوع حرام بودن طلا برای مردان وجود داشته باشد؛ همانطور که به سایر احکام مثل نیز بی‌توجهی می‌شود. مثل تراشیدن ریش با تیغ که حرام است؛ اما بسیاری از افراد مطابق عرف آن را بد نمی‌دانند و نسبت به آن اقدام می‌کنند.

بررسی قیمت روز تابلو طلای ساوه از طریق سایت گالری طلای امامی و پیج اینستاگرام مجموعه امامی.

نتیجه

طلا فلز گران‌بها و قیمتی‌ای است که به‌عنوان یک زیور و زینت برای زنان بسیار پسندیده بوده و در میان همه اقشار مورد استقبال است؛ بااین‌حال، استفاده از طلا برای مردان حرام است در دین اسلام نکوهش شده تا جایی که طبق فتوای تمام مراجع تقلید، استفاده طلا برای مردان حرام است. گرچه در قرآن، چیزی راجع به عدم استفاده مردان از طلا بیان نشده، اما این حکم ریشه در توصیه‌های روایی و حدیثی دارد.